• Okul, kolej ve üniversite

• "Üniversite" ya da "kolej": benzerlikler, farklılıklar

• Amerika'da kolej ve üniversite çeşitleri

  • Kamu üniversiteleri

  • Community kolejler

  • Temel lisans eğitimi veren küçük kolejler

• Kurumlarda uygulanan genel sistem

• Programlar

Üniversite ve kolejler; özel, eyalete bağlı, eyalet tarafından yönetilenler olmak üzere üç kategoriye ayrılabilir. Eyalete bağlı üniversite ve kolejler, eyalet vergilerince finanse edilir.

Okul, kolej ve üniversite
Amerika Birleşik Devletleri'nde "school" (okul) insanların bir şeyler öğrendiği herhangi bir yer anlamında kullanılmaktadır. Bir koleje "okul" diyebilirsiniz. Bir üniversiteye de "okul" diyebilirsiniz. "Okul" kelimesini, herhangi bir İngilizce dil kurumu, lisansüstü program, ya da ortaöğretim okulu (lise) için kullanabilirsiniz.

Kolej veya üniversite; lise ya da ortaöğrenim okulunu takip eder. Amerika'da kolej, lise veya ortaöğretim okulu anlamına gelmez. Kolej ve üniversite programları okulun 13. yılında, öğrenci 17, 18 ya da daha büyük bir yaşta iken başlar. İki-yıllık bir kolej Associate's Degree (Ön Lisans Derecesi) verir. Dört-yıllık bir kolej ya da üniversite Bachelor's Degree (Lisans Derecesi) verir. Bu dereceleri sunan programlara "lisans" okulları denilir. Bunun yanı sıra bazı üniversiteler lisans üstü dereceler de (graduate; postgraduate) verir.

Lisans eğitimini  kolej ya da üniversitelerden alabilirsiniz. Bununla birlikte, Amerika'da öğrenciler, dört-yıllık lisans programı ve derecesi için "üniversite" kelimesi yerine "kolej" kelimesini  tercih ederler.
Kolejlerin bir çoğu üniversitelerden bağımsız şekildedirler. Bazıları ise üniversitelerin bir parçasıdır ve üniversite kampüsünde bulunur. Birkaç kolej, seçilmiş bazı konularda lisansüstü eğitim verir. Ancak genellikle lisansüstü programlar üniversitelerce sunulur. Bu yüzden, Amerikalılar lisansüstü eğitimden bahsederken "kolej"den ziyade "üniversite" ifadesini kullanır.


"Üniversite" ya da "kolej": benzerlikler ve farklılıklar
Üniversite ve Kolej terimleri, dört yıl süresince öğrencilerin eğitim ihtiyaçlarını karşılayan ve onlara lisans diploması kazandıran okul anlamında kullanıldıkları sürece eşanlamlı kabul edilebilir. Ancak üniversite ve kolej arasında, okul tercihi yaparken göz önünde bulundurmanız gereken bazı farklılıklar vardır;

• Üniversiteler daima kolejlerden büyüktür ve genellikle büyük şehirlere yakın yerlerde kurulmuşlardır.

• Kolejler tipik olarak dört yıllık lisans diploması veren okullardır. Bazıları, sayıları çok az olmakla birlikte, lisansüstü eğitim de verebilir.

• Üniversiteler, lisans eğitimine lisansüstü ve doktora programlarının da eklendiği okullardır.

• Birincil ilişkiler kurma açısından, kolej ortamı arkadaşlık grubunuzu oluşturacağınız bir çok öğrenciyle yakın bir dostluk ve çalışma ortamı sunar.

• Üniversitelerin kalabalık ortamında kendinizi ifade edebilmek için daha bağımsız ve girişimci olmanız gerekir.

Küçük yada büyük tüm Amerikan üniversite/kolejleri öğrencilere geniş olanaklar sunar. Öğretim elemanları ve diğer görevliler, yabancı öğrenciyi evindeymiş gibi hissettirmek için yakın ilgi gösterirler.

Üniversiteler kurumsal olarak aktif bir şekilde bilimsel araştırmaları desteklediklerinden lisansüstü eğitim de verirler. Bu durum, lisans öğrencilerine laboratuar ve diğer ekipmanları kullanabilme ve profesörlerle ilişki kurabilme açısından lisansüstü öğrencilerle rekabet etme imkanı verir. Kolejler de araştırma projelerini destekleyebilirler ancak ilk etapta lisans öğrencisine teorik temel bilgileri öğretmek kolejlerin ana hedefidir. Amerikan üniversite/koleji öğrencisine, çalıştığı konuda kazanacağı deneyimle ilgili olarak iki ayrı yaklaşım sunar:

Temel lisans eğitimi: Öğrenciyi değişik alanlarda bilgilendirerek diğer alanlarla bağlantı kurmasında yardımcı olmak, öğrenciyi sosyal bilimler ve sanatı değerlendirmeye ve anlamaya sevk eder. Bu dal öğrencileri geniş düşünme, farklılıkları kabul etme bir başka ifadeyle esnek olabilme, etkili bir şekilde konuşma ve yazma konularında geliştirir.

Mesleki / Profesyonel yaklaşım; öğrencinin lisans eğitiminin ilk iki yılında yapacağı akademik çalışmalarla kendisi için ideal olanı bulması ve net bir kariyer hedefi  tespit etmesine yardımcı olur, üçüncü ve dördüncü sınıfta da öğrenciyi özel olarak kariyer yapacağı alanda  hazırlar.


Amerika'da kolej ve üniversite çeşitleri
Amerika'da çeşitli şekillerde sınıflandırılabilen çok sayıda kolej ve üniversite vardır. Okulun ekonomik açıdan devletten destek alıp almamasına, tarihçesine, ne zaman ve nasıl kurulduğuna veya okulun işlevlerine göre sınıflandırma yapılabilir. Farklı eğitim sistemlerinden gelmiş yabancı öğrenciler için çok yabancı olan bu sınıflandırma şekliyle ilgili daha fazla bilgiyi aşağıda bulabilirsiniz.


"Kamu" üniversiteleri
Devlete bağlı, kamu destekli (kamu vergileriyle finanse edilen) ve genellikle çok büyük kuruluşlardır. Çok çeşitli çalışma alanlarında her seviyede yüksek öğrenim sunarlar. Devlete bağlı kolej ve üniversiteler, eyalet vergileriyle finanse edildiği için eyalette yaşayan öğrenciler için oldukça uygun eğitim imkanları sunar. Bu tür kuruluşlar, lisans derecesi için, yabancı öğrencilerden ziyade aynı eyalette yaşayan öğrencileri tercih ettikleri için yabancı öğrencilerin kabul edilmeleri daha zordur. Bu durum özellikle mühendislik, işletme ve bilgisayar bilimleri için geçerlidir.

Devlet üniversitelerinin bir çoğunun,  bulunduğu eyaletin değişik yerlerinde çok sayıda kampüsü vardır. Bazen bu kampüslerden biri araştırma ve lisansüstü çalışmalarla ön plana çıkar ve sistem içerisinde 'amiral gemisi' olarak adlandırılır. Çok sayıda kamu üniversitesinden birkaçı: Pennsylvania State Üniversitesi, Ohio State Üniversitesi, California Üniversitesi, North Carolina Üniversitesi ve Texas Üniversitesi'dir.


Community kolejler
Community Kolejler, devletçe ya da özel kurumlar tarafından bölge halkına eğitim vermek için kasaba ve şehirlerde kurulmuş eğitim kurumlarıdır. Bu okullarda gündüz çalışan öğrencilerin, akşam veya hafta sonları okudukları, sertifikaya dönük dersler ve dört yıllık okullara transfer edilebilecek dersler almaları mümkündür. Community kolejler ekonomik olduğu için, çoğu öğrenci ilk iki yılın derslerini bu okullarda alıp ardından dört yıllık bir okula transfer olmak suretiyle lisans derecesini tamamlar. Community kolejler yerel topluluklar için olduğu kadar, fiyat avantajları ve kolay kabul koşullarından dolayı yabancı öğrenciler için de caziptir, ancak genellikle konaklama imkanı sunmazlar.


Temel lisans eğitimi veren küçük kolejler
Amerika'da, yüzlerce temel lisans eğitimi veren küçük kolej mevcuttur. Bu kolejler, beşeri ve sosyal bilimler, fen bilimleri gibi alanlarda lisans eğitimi verilir. Temel lisans eğitimi veren kolejler eski ve genellikle özeldir (yani, harç ücretleri ve bağışlarla finanse edilir). Bu kolejlerin bir çoğu single-sex (sadece kız yada sadece erkekler için) okullardır ama günümüzde daha çok kız kolejleri vardır. Bazı kolejler dini gruplarca finanse edilirler fakat kayıtlarda öğrencinin inanışları dikkate alınmaz veya bu durum onların günlük yaşantısını etkilemez.

Bu kolejlerde öğrencilere küçük sınıflarda eğitim verilir ve  daha fazla kişisel ilgi gösterilir. Öğretmenlerle öğrenciler arasında yakın bir ilişki vardır. Kolejlere kabul edilme standartları oldukça yüksektir. Bu kolejlerden bazıları: Amherst, Williams, Swarthmore, Bowdoin, Smith, Mount Holyoke, Vassar, Bryn Mawr, Oberlin, Grinnell ve Pomona College'dır.


Kurumlarda uygulanan genel eğitim sistemi
Üniversiteler arasında bazı farklılıklar olmasına rağmen, eyaletler arasında standart bir eğitim sistemi vardır ve bu sistem Türkiye'deki YÖK benzeri, ancak devletten bağımsız bilim kurullarınca onaylanmıştır. Standart eğitim sistemi sayesinde öğrenciler bir üniversiteden diğerine kolaylıkla geçiş yapabilirler.

Lisans eğitimi olarak bilinen Bachelor's derecesi dört yılda tamamlanır. Bir çok kurumda, lisans eğitiminde bu dört yıl freshman, sophomore, junior ve senior yılları olarak bilinir. Bir çok öğrenci ilk yılını community kolejlerde tamamlar, ilgili alana dair bir derece kazanır, daha sonra dört yıllık bir kolej ya da üniversiteye bachelor's derecesinin diğer iki yılını tamamlamak üzere transfer olur. Lisans eğitiminin birçok alanında müfredat "beşeri bilimler felsefesi"ne dayanır ve öğrencilerin çok geniş bir eğitim temeli oluşturmalarını sağlar. İlk iki yıl boyunca, öğrenciler sosyal bilimler, insanlık tarihi, doğa ve fen bilimleri gibi  alanlarda çalışma imkanına sahiptir.

Junior yani üçüncü sınıfa başlayan bir öğrenci kendine bir 'ana dal' (major) seçmelidir. Öğrencilerin ana dallarının yanı sıra farklı alanlarda seçmeli ders alabilme imkanı vardır.

Her öğrenciye, kendi bölümünde ders veren öğretmenlerden biri danışman olarak tahsis edilir. Bu danışman, öğrencilere ders seçimi konusunda yardımcı olur. Yabancı öğrencilere Amerika yaşantısına uyum sağlamaları hususunda, vize ve diğer belgelerle ilgili sorunlarda yardımcı olan 'Yabancı Öğrenci Danışmanı' da vardır. Yabancı öğrenciler için çeşitli organizasyonlar düzenlenir.

Her dersin ortalama üç kredisi vardır ve öğrencinin lisans derecesini elde edebilmesi için 120 krediyi okulun belirlediği bir puan ortalamasıyla tamamlamış olması gerekir. Ana dallar (major) tarih, felsefe, yabancı diller ve sosyoloji vb olabileceği gibi hemşirelik, hukuk, işletme ve mühendislik gibi profesyonel/mesleki konular da olabilir. İlk iki yılın sonuna kadar ana dal belirleme zorunluluğu yoktur. İlk iki yılın sonunda anadalınızı değiştirebilir ya da birden fazla konu da seçebilirsiniz (Bu durumda çift ana dal (double degree) sahibi olursunuz).

Majorla birlikte lisans diploması almanızı sağlayacak diğer konu başlıkları "core" ya da "distribution requirements" olarak adlandırılır ve ana dalınıza ek olarak çalışacağınız konuları oluştururlar. Örneğin mühendislik öğrencileri sanat, tarih ve matematiği ek dal olarak seçebilirler. Amerikan üniversitelerinde lisans diploması almak için genellikle tez hazırlamak gerekmez. Tez yazımı daha çok mastır ve doktora programları için gereklidir. (Amerikalı eğitimciler, yabancı öğrencilerin daha rekabetçi olduğunu, bir yıl boyunca daha fazla kredi almak istediklerini ve herhangi bir akademik problemle karşılaşmadıklarını söylüyorlar).

Tüm Amerikan eğitim kurumlarında diploma almak için gereken şartlar, başarı ölçme ve değerlendirme yöntemleri standarttır. Dersler, daha fazla yada daha az olabilmekle beraber genellikle üç kredidir.

Her dersin öğretmeni, dönem sonu not ortalamasını nasıl vereceğini dönemin başında ilan eder. Mesela; ev ödevleri %10, vize %30, sunu %10, final %50 gibi. Her öğretmenin öğrenciyi değerlendirme kriterleri farklı olduğu için bu oranlar standart değildir. Her dönem sonunda öğrencinin aldığı notlara göre genel not ortalaması (GPA) hesaplanır.

Amerika'da lisans öğrencileri her dönem toplam en az  12 kredilik, yüksek lisans öğrencileri ise en az 9 kredilik ders almak zorundadır.


Programlar
Temel 4 program vardır.
A: Associate degree = ön lisans
B: Bachelor's degree = lisans eğitimi
M: Master's degree = yüksek lisans
D: Doctorate degree = doktora

Bu statülerin bir de belirleyici branşları bulunmaktadır:
AA: Associate of Art               BA: Bachelor of Art
AS: Associate of Science        BS: Bachelor of Science
MA: Master of Art                    MS: Master of Science
Ph.D: Doctorate Degree

Lisans diploması için öğrenciler bölgesel kamu üniversiteleri ya da özel üniversitelerden birine devam edebilirler. Mesela San Diego, California'da okumayı düşünen bir öğrenci şu okullar arasında seçim yapmak durumundadır: San Diego State University, California University ya da San Diego University. Bu üniversitelerden ilk ikisi kamuya ait, üçüncüsü ise Cizvitler tarafından finanse edilen özel bir üniversitedir. San Diego'da ayrıca öğrenci  bağlamında bu üniversiteleri besleyen altı community kolej bulunmaktadır. Devlet üniversiteleri ve özel üniversiteler mastır derecesi verir ve isteyen öğrenciler, bölgesel ya da özel mesleki üniversitelerde doktora eğitimi alabilir.

Amerikan eğitim sistemi diğer ülkelerle karşılaştırıldığında karmaşık bir yapıya sahiptir ancak seçeneklerin zenginliği açısından belki de en avantajlısıdır. Sistemi anlamanın yolu, sadece temel özellikleri bilmek değil, sistemin dinamiklerini anlamak ve bölgedeki okulların eğitim felsefelerini bilmekten geçiyor.