Amerikalılar hakkında duyduğunuz klişeleşmiş
örneklerin hepsine inanmayın. Amerikan filmleri, heyecan
oluşturmak için her şeyi abartırlar ve böylece de gerçek
Amerikan yaşamı çoğu zaman çarpıtılmış haliyle bilinir.
Amerikalılar, pek çok ülkeye göre günlük
yaşamda daha az resmi davranmayı tercih ederler. Örneğin
okulda günlük giysilerini giyerler ve profesörleri isimleriyle
selamlarlar. Fakat nezaket ve kibarlığı bırakmazlar.
Resmi giyinmeyi gerektiren yer ve durumlar
da vardır. Bazı işler, çalışanlarının üniforma ya da takım
elbise giymelerini gerektirir. Bazı restoranlar müşterilerine
ceket giymeyi ve kravat takmayı zorunlu kılmıştır. Kültürel
etknliklere katılırken de (opera, tiyatro ve bale gibi)
şık ve resmi giyinmek adettir. Düğünlerde, cenazelerde ya
da dini kutlamalarda resmi giysiler tercih edilir.
Amerika'ya ulaşmadan önce, Amerikalıların
davranışlarına ilişkin önyargılarınızdan kurtulmalısınız.
Aksi takdirde klişeleşmiş yargılarla kalırsınız ve bu durum
sizin yeni arkadaşlıklar kurma girişimlerinizi engelleyecektir.
Bu konuda en büyük yardımcınız yine biz
olacağız. Amerikalıların benimsedikleri yaşam tarzı, kültürleri,
adetleri ve bakış açıları hakkında kısa ve faydalı bilgileri
sizlere sunuyoruz:
Kişisel alan
Herkesin etrafında, başkalarının girmemesi gereken sembolik
bir alan vardır ki, buna "kişisel alan" diyoruz.
Kişisel mesafe fiziksel sebeplerden kaynaklanmaz, sadece
kişilerin diğer insanlarla kurdukları ilişkilerin niteliğinden
kaynaklanır. Kişisel alanın genişliği kişiler arasındaki
samimiyete göre değişmektedir. Eğer bu sınırı bilerek veya
bilmeyerek aşarsanız, karşıdaki kişi hemen rahatsız olacak
ve uzaklaşma isteği hissedecektir.
İlginçtir ki, kişisel alanın genişliği
kültürden kültüre değişmektedir. Amerikalıların kişisel
alanları diğer kültürlere göre daha geniştir. Dolayısıyla,
konuşma anında eğer daha yakın olmak isterseniz, yanlış
anlaşılabilirsiniz. Bu duruma dikkat edin. Konuştuğunuz
kişi mesafeyi açmaya çalışıyorsa, kesinlikle yakınlaşmaya
çalışmayın.
Konuşurken fiziksel temastan da kaçının,
çünkü bir Amerikalı bu durumda kendisini çok rahatsız hissedecektir.
Dolayısıyla, sakın kolunuzu konuştuğunuz kişinin omzuna
atmayın, yüzüne dokunmayın ya da elini tutmayın. Karşılaştığınızda
ya da ayrılırken tokalaşabilirsiniz.
Hitap şekilleri
Amerikan isimleri isim-soyadı şeklinde yazılır ve
okunur. Mesela John Smith diye yazılmışsa, kişinin ismi
John, soyadı Smith'dir.
Resmi durumlarda, erkekler için "Mister"
(kısaltılmışı "Mr."), evli kadınlar için "Misses" (kısaltılmışı
"Mrs.") ve evli olmayan kadınlar için "Miss" ( kısaltılmışı
"Ms.") kullanılır. Son zamanlarda kadınlar tarafından tercih
edilen ise, sadece kısaltılmış halleri olan "Ms." veya "M"dir.
Resmi olmayan durumlarda, Amerikalılar
birbirlerine ilk isimleriyle hitap ederler, nadir olarak
da soyadlarını kullanırlar. Eğer bir kişiyle ilk tanışmanızda
ona ilk adıyla hitap ettiyseniz, ikinci karşılaşmanızda
da ona ilk adıyla hitap edebilirsiniz.

Davranış biçimleri
Amerikalılar, genelde haklarını arayan insanlardır. Konuşmak
ve düşüncelerini kabul ettirmek için birisini ikna etmeye
çalışmak normal bir davranış biçimi olarak kabul edilmektedir.
Sosyal baskının azlığı sayesinde daha fazla
bireyselleşmiş bir toplum ortaya çıkmıştır. Sonuç olarak
siz de kendine ve davranışlarına daha fazla güvenen
birisi olma ihtiyacı hissedeceksiniz.
Konuşmaya başlarken doğrudan meseleye girin
ve detayları sonraya bırakın. Birisinin düşüncesini eleştirmek,
yapıcı bir eleştiri öne sürdüğünüz müddetçe olumlu bir davranıştır.
Göz teması da oldukça önemlidir. Dürüstlük ve açık fikirlilik
göstergesi olarak kabul edilir.
Ziyaretler
Amerikalılar ziyaretlere çok kısa sürede karar verirler.
Evinizde, aniden film ya da basketbol maçı izlemek için
ziyaret edilirseniz sakın şaşırmayın. Müsaitseniz, ziyaretlerini
kabul edin fakat meşgulseniz reddetmekte tereddüt etmeyin.
Mümkünse daha uygun bir zaman önerebilirsiniz. Bu davranışınız
yanlış anlaşılmaz.
Bir arkadaşınızdan herhangi bir zaman için davet almışsanız,
gitmeden önce mutlaka telefon edin. Müsait olup olmadığını
öğrenin. Ziyaretinizi mümkün olduğunca kısa tutun.
Davetler genellikle kişisel olarak ya da telefonda yapılır.
Resepsiyonlar ve diğer resmi durumlar için en makbul olanı
ise davetin yazılı olarak yapılmasıdır.
Yemeğe
davetliyseniz, kararlaştırılan saatte gitmeye özen gösterin.
Ev sahibi, yemeği hazırlama işini bitirememiş olabilir.
Dolayısıyla, erken gitmek kabalık olarak algılanır.
Giderken
meyve, şeker ya da bir demet çiçek götürebilirsiniz. Gül
götürmemeye dikkat edin, çünkü gül daha özel anlamlara sahiptir.
Genellikle, erkekler tarafından bayanlara daha özel ilişkilerde
verilir.
Katıldığınız davette, geçiminizi sağlamak için ne yaptığınız
sorulursa sakın şaşırmayın. Bu, konuşmaya başlamak için
yapılan çok yaygın bir girişimdir, hakaret içeren bir şey
değildir.
Eğer
ev sahibine davetinden ve ev sahipliğinden ötürü teşekkür
etmek istiyorsanız, ertesi gün aramanız ya da küçük bir
teşekkür notu göndermeniz uygun olur.

İş ziyaretleri ve görüşmeleri
İş görüşmelerinde son derece dakik olmalısınız. Mülakatlara
geç gitmeniz, sizin için olumsuz sonuçlar doğuracaktır.
Dolayısıyla, vaktinde hatta mümkünse biraz erken gitmeye
çalışın. Geç kalacağınız belliyse, telefon edin ve geç kalacağınızı
bildirin.
Çoğu Amerikan şirketinin yönetim pozisyonunda kadınlar bulunmaktadır.
Görüşmeye gittiğinizde böyle bir durumla karşılaşırsanız
şaşırmayın.
İş
arkadaşlarınıza kişisel sorular sormayın. Özellikle de evli
olup olmadıkları ya da çocukları olup olmadığı hakkındaki
merakınızı bastırın. El şakaları yapmayın.

Tanışma ve selamlaşmada genel kurallar
-
Çok kalabalık törenlerde veya davetlerde
herkese, üzerinde isimleri yazılı bir yaka kartı verilir.
Tokalaştığınız kişilerin adınızı kolayca okuyabilmeleri
için isim etiketinizi sağa takın.
-
Toplantıda hem erkeklerin hem de bayanların
elini sıkın.
-
Tokalaşmalar genellikle kısadır. Hafif
tokalaşmalar güvensizlik kabul edilir. Eli sıkıca tutun,
ancak ezmeyin.
-
Göz temasının eksikliği güvensizliği
çağrıştırır. Tokalaştığınız kişinin gözlerine bakın.
-
Gülümseyin! Gülümsemezseniz Amerikalılar
sizin soğuk bir kişiliğe sahip olduğunuzu ya da mutsuz
olduğunuzu düşünebilirler.
-
Bir erkek elini uzatmadan önce, bir
bayanın elini uzatmasını beklemek zorunda değildir.
-
Mevki sahibi biriyle tanışırken önce
onun elini uzatmasını bekleyin.
-
Yanaktan öpme veya sarılma arkadaşlar
arasında olabilir, iş çevrelerinde değil.
-
Kartvizitler sadece iş çevrelerinde
değiştirilir. Arkadaş toplantılarında iş kartlarının
dağıtılması kabalık olarak kabul edilir.
-
İşletme asistanları ve sekreterleri
önemli insanlardır. Patronlara ulaşmadan önce
bu kişilerle mutlaka diyalog kurmanız gerekecektir.
Mümkün olduğunca nazik olun.
-
Dünyanın diğer pek çok ülkesinde olduğu
gibi Amerika'nın bölgeleri arasında da kültürel farklılıklar
vardır. Manhattan'daki doğru bir davranış Memphis veya
Tennesse'de çok sıcak karşılanmayabilir.
-
Amerikalılar özel ofislerden hoşlanırlar.
Genellikle ofis ne kadar büyük, güzel manzaralı ve çok
pencereli olursa; kişi o kadar önemli demektir.
-
Bir
iş çevresinde şahsi konuşmalardan kaçının. Pek çok Amerikalı,
siz çok fazla soru sorduğunuzda rahatsız olur ve kişisel
hayatlarını incelediğinizi düşünebilir.
Giyim-kuşam
Erkekler:
-
Modası geçmiş şeylerden kaçının. Çok
geniş veya çok dar ceket ve pantolon giymeyin.
-
Çoraplar takımınızla uyum içinde olmalıdır.
Koyu renk takım elbisenizin altına beyaz çorap giymek
çok da hoş olmayacaktır.
-
İşiniz gerektirmediği sürece ofiste
rugan veya aşırı parlak ayakkabılar, inşaat botu ya
da tenis ayakkabısı giymeyin.
-
İşe giderken kolye, künye vb. takılar
takmayın.
-
Kapalı mekanlarda şapkanızı mutlaka
çıkarın.
Bayanlar:
-
Amerikalı kadınlar işte çok çekici
giyinmemeye dikkat ederler. Kıyafetleri çok sadedir.
İş zamanlarının haricinde ise genelde rahat ve spor
giyinmeyi tercih ederler. Siz de buna dikkat edin.
-
Abartılı takılar veya çok pahalı mücevherler
takmayın.
-
Çok fazla makyaj yapmayın. Gün boyunca
doğal görünecek sade bir makyaj yapın.
-
Kısa bluzlar ve etekler, dar giysiler
ofis için uygun değildir.

Telefon kuralları
Birini aradığınızda, öncelikle kendinizi tanıtmanız kibar
bir davranıştır. Örneğin, adınız Ahmet Kara ise ve Robert
Chen'i arıyorsanız;
"Hello, this is Ahmet Kara. May I speak to Robert Chen,
please?" diyebilirsiniz.
Telefona cevap verdiğinizde ise sadece "Hello"
diyebilirsiniz. Acil bir durum olmaksızın, sabah 9:00'dan
önce ve gece 22:00'dan sonra telefon etmek nezaket kurallarına
aykırıdır. Tek istisnai durum, kişinin kendisinin bu duruma
izin verdiği zamanlardır.

Hediyeleşme
Düğüne, bebek görmeye, vb. bir yere davet edilirseniz, hediye
götürmeniz beklenir. Ev sahibini çok iyi tanıyorsanız, bu
hediyenin yaklaşık 25 $ değerinde olması gerekir.
Hediye olarak ne alacağınızı bilmiyorsanız, size farklı
gelebilecek bir uygulama işinizi kolaylaştıracaktır. Düğün
öncesinde gelin, o civardaki bir ya da iki mağazanın adını
belirtecektir (davetiyede yazılmış da olabilir). Bunlar,
gelinin tarzını gösteren yerlerdir. Buralardan bir hediye
seçebilirsiniz.
Türkiye'ye
dönerken Amerika'daki dostlarınıza bir hatıra bırakmak istiyorsanız,
Türkiye'ye ait özel bir şey vermeniz hoş olacaktır. Çok
değerli olması ya da nadir bulunan bir şey olması gerekmez,
Türkiye'yi hatırlatması yeterlidir. Türkiye hakkında bir
kitap, pahalı olmayan bir el sanatı ya da Türk kültürünü
gösteren küçük bir sanat eseri olabilir. Arkadaşınız bozuk
para veya pul koleksiyonu yapıyorsa, Türkiye'ye ait para
ya da pul hediye etmek ince bir davranış olacaktır.
Ev sahibinize ya da arkadaşınıza misafirperverliğinden dolayı
kendinizi borçlu hissediyorsanız, onu bir geziye,
basketbola, hokey oyununa, sinemaya ya da iyi bir restorana
götürebilirsiniz.
İş arkadaşlarınıza hediye verirken, kişisel hediyelerden
ziyade büroya uygun olabilecek türleri tercih edin. Kozmetik
ürünleri, giysi gibi şeyleri vermek doğru olmaz.

Jestler ve mimikler
Birisine "good bye" derken el sallamak istiyorsanız
elinizi kaldırıp sağa sola sallayın, parmaklarınızı
sallamayın. Eli öne-geri çekmek ve parmakları hareket ettirmek,
"no", "stop", yada "go away"
gibi anlamlara gelir. Eli, avuç içine doğru tutmak ve parmakları
vücuda doğru hareket ettirmek, "come here" anlamına
gelir. Eğer bir nesneyi işaret edecekseniz, işaret parmağınızı
uzatın ve nesneyi göstermek için kullanın. Fakat, insanları
bu şekilde göstermek oldukça kaba bir harekettir.
Eğer uzaktan, garsona hesabı getirmesini söylemek istiyorsanız,
bir elinizle kalemle yazma, diğer elinizle kağıt işareti
yapın. Sadece garsonun gelmesini istiyorsanız, ona doğru
bakın ve elinizi kaldırın.
Başı sağa-sola sallamak, "no" anlamına gelir.
Aşağı-yukarı sallamak "yes" anlamına gelir. Başparmağı
işaret parmağıyla birleştirmek ve "O"işareti yapmak,
"ok"anlamına gelir. Amerikalılar bu işareti anlarlar,
fakat gerçek hayattan çok filmlerde kullanılan bir işarettir.
Diğer insanların yanında burun çekmek, tırnak yemek, diş
karıştırmak kibar davranışlar değildir.

Yurdışında eğitim almak istiyorsanız,
formu doldurun deneyimli eğitim danışmanları size yardımcı olsun.
|